Określanie rocznika Garbusa jest i zawsze było jednym z najżywszych tematów wśród ludzi zainteresowanych tym modelem samochodu. Są trzy główne powody dla których jest to kwestia zagmatwana. Po pierwsze, Garbus jest samochodem produkowanym przez ponad pół wieku jako ten sam, ewolucyjnie rozwijany model. Nie ma drugiego takiego przypadku w świecie motoryzacji. Z tego względu, mimo iż późne modele istotnie różnią się od wczesnych, to zmiany następowały stopniowo, przy zachowaniu ogólnego kształtu i koncepcji i dla laika każdy Garbus wygląda po prostu jak Garbus. Nawet dla kogoś kto lepiej rozróżnia poszczególne roczniki, określenie kiedy jakie rozwiązanie przyjęto jest często trudne.

Nakłada się na to drugi powód – wiele części, w tym blacharskich, nawet jeśli się różnią, jest zamiennych pomiędzy poszczególnymi rocznikami i modelami, a jako że Garbus jest samochodem, który zawsze łatwo poddawał się przeróbkom, to po kilkudziesięciu latach eksploatacji duża część zachowanych egzemplarzy jest mozaiką całkowicie przypadkowych elementów.

Trzeci powód jest specyficzny dla naszego kraju. Utrzymywane przez dziesiątki lat przepisy ograniczające legalny import samochodów z zagranicy sprawiły, że normą było rejestrowanie nowosprowadzonych samochodów na papiery już w Polsce zarejestrowanych. Wszyscy wiemy jak szeroki zakres miało to zjawisko. Jest to na tyle powszechne, że większość osób się tym nie przejmuje. Jednak nie wszyscy. Są tacy którzy przywiązują do tego na tyle dużą wagę że potrafią wymyśleć najgłupsze historie żeby ukryć „zamieszanie” w dokumentach. Zwłaszcza gdy chcą Garbusa sprzedać. Cześć z tych historii zaczęła żyć własnym życiem, na zasadzie głuchego telefonu, powtarzana przez lata i dodatkowo zniekształcana. Niektórzy w rozpowiadane przez siebie bajki wierzą, inni – kręcą świadomie. Dość że powstają z tego takie kwiatki jak historia z http://vwlaiza.republika.pl/. Trochę to niepedagogiczne wklejać nieprawdziwe informacje, ale ludzie naprawdę potrafią takie bzdury tworzyć, z bogactwem wyssanych z palca detali mogącym przyprawić o kompleksy redaktora z Faktu. Potrafią też w nie wierzyć i je rozpowszechniać.

Jeśli dodamy do tego fakt że 1/3 internautów nazywa każdego późnego Garbusa „Mex”, przy czym połowa z nich myśli że one naprawdę pochodzą z Meksyku, mamy to co mamy – więcej mitów i bajań niż prawdziwej wiedzy. Dlatego postaram się przedstawić kilka podpowiedzi, pozwalających z grubsza określić rok Garbusa. Nie jest to lista kompletna – nikt nigdy takiej nie ułożył – miała by setki stron. Nie uwzględniam też faktu że Garbusy na różnych rynkach miały inne wyposażenie, a te montowane w odległych montowniach wprowadzały zmiany wybiórczo i z opóźnieniami. No i trzeba pamiętać że głupotą jest przywiązywanie zbyt wielkiej wagi do rzeczy typu błotniki czy pas przodu, jeśli były one w danym egzemplarzu już 3 razy wymieniane. Duża część Garbusów składa się w większości z reperaturek made in brasil niż z niemieckiej czy meksykańskiej stali.

W opisach będę się posługiwał rocznikami modelowymi. Nie są one tożsame z latami kalendarzowymi. Tak było do 1955. Później model na rok następny zaczęto wprowadzać od sierpnia (wg niektórych – września) roku poprzedniego, a więc model 1956 w sierpniu 1955 itd. Zaczynam od rocznika 1949, bo o detalach wcześniejszych Garbusów trudno się wypowiadać – temat jest trudny, produkcja szła głównie dla wojska i samochody często składano z tego, co akurat było dostępne.

1949

Datowanie Garbusa roczniki 1949 300x216

Otwieranie bagażnika linką ze środka samochodu. Wersja Standard – bez chromów, kierownica trójramienna i DeLuxe (chromowane zderzaki, kołpaki listwy, okrągłe kratki w przednich błotnikach (od klaksonu). Likwidacja wyjścia na korbę rozruchową.

(nr podwozia 91922-138554)

1950

Datowanie Garbusa roczniki 1950 300x132

Wprowadzenie wersji z falt-dachem. Wprowadzenie hamulców hydraulicznych do modelu DeLuxe. Standard zachował linkowe.

(nr podwozia 138555-220471)

1951

Datowanie Garbusa roczniki 1951 300x182

Klapki nawiewu między przednimi błotnikami a słupkami A. DeLuxe otrzymał logo Wolfsburga na masce i ozdobne kliny w uszczelkach szyb. Amortyzatory teleskopowe z tyłu.

(nr podwozia 220472-313829)

1952

Datowanie Garbusa roczniki 1952 300x223

W październiku 1952 okrągłe kratki w przednich błotnikach (klakson) zastąpione owalnymi. Klapki nawiewu za przednimi błotnikami zastąpione trójkątnymi uchylnymi szybkami w drzwiach. Klamka klapy silnika w kształcie litery T. Światła pozycyjne tylne i światła stopu zintegrowane. Stopy świecą się przez okienka w kształcie serca w górnej powierzchni kloszy świateł tylnych. Wcześniej stop był jeden, pośrodku, w daszku oświetlenia tablicy rejestracyjnej. Ten ostatni w związku z tym też się zmienia. Zmieniają się też zderzaki (tracą przetłoczenie, charakterystyczne dla wcześniejszych modeli), tylne błotniki (tracą przetłoczenie pod światła) i koła (4×15 cali w miejsce 3×16). Nowa deska rozdzielcza. Model z tą deską ale nie posiadający jeszcze owalnej tylnej szyby zwane są Zwitter, czyli hermafrodyta. Model DeLuxe otrzymuje synchronizację biegów, poza jedynka. Standard – nie. Kontrola ogrzewania pokrętłem. Korbki drzwi o skoku 3,5 a nie 10,5 jak wcześniej. Nowe rurowisko (inne uszy amortyzatorów, 6 w miejsce 5 listew w każdej rurze). Nowa przekładnia kierownicza. Inne drążki skrętne z tyłu.

(nr podwozia 313830-428156)

1953

Datowanie Garbusa roczniki 1953 54 300x188

W marcu 1953 wprowadzono owalna tylną szybę w miejsce dzielonej.

(nr podwozia 428157-575414)

1954

Silnik 1192, 30 koni, stopień sprężania 6,6:1 w miejsce 1131 ccm, 25 koni, stopień sprężania 5,8:1 Klucz zapłonu włącza też i rozrusznik. Znika oddzielny przycisk rozrusznika.

(nr podwozia 575415-722934)

1955

Datowanie Garbusa roczniki 1955 300x160

Powiększenie tylnych świateł. Znika stop w oddzielnym, sercowatym okienku. W modelach przeznaczonych na rynek amerykański wprowadzono migacze. W Europie kierunkowskazy są ciągle strzałkowe.

(nr podwozia 722935-929745)

1956

Datowanie Garbusa roczniki 1956 300x144

Wprowadzony w sierpniu 1955. Pojedyncza rura wydechowa zastąpiona dwoma gwizdkami, chromowanymi w Deluxe i czarnymi w Standarcie. Tylne światła wyżej o 6 cm. Zderzaki z galeryjką (na niektóre rynki i/lub na zamówienie). Nowa kierownica. Pokrętło ogrzewania przesunięte do przodu. Nowy bak – większy bagażnik.

(nr podwozia 929746-1246618)

1957

Wprowadzony w sierpniu 1956. Wyloty ogrzewania na przednie stopy przesunięte do tyłu.

(nr podwozia 124619-1600439)

1958

Datowanie Garbusa roczniki 1958 59 300x231

Wprowadzony w sierpniu 1957. Wprowadzenie dużej, prostokątnej tylnej szyby w miejsce owalnej. Powiększenie przedniej szyby. Uproszczone linie klapy silnika. Migacze przednie (jeśli występują) na górze błotnika. W kabriolecie kratki wlotu powietrza w tylnej klapie (fabryczny kabriolet nie ma kratek na podszybiu nad klapą) w formie dwóch rzędów poziomych nacięć w miejsce poprzednich pionowych. Nowa deska rozdzielcza. Zmiany w podwoziu. Szersze bębny i szczęki. Płaski pedał gazu w miejsce rolkowego.

(nr podwozia 1600440-2007615)

1959

Wprowadzony w sierpniu 1958. Brak szczególnych zmian.

(2007616-2528667)

1960

Datowanie Garbusa roczniki 1960 300x98

Wprowadzony w sierpniu 1959. Klamki z przyciskiem kwadratowym (wcześniej za klamkę się ciągnęło). Amortyzator układu kierowniczego. Stabilizator przedni. Automatycznie wyłączane migacze. Nowa kierownica. Daszek przeciwsłoneczny miękki w miejsce wykonanego z półprzezroczystego plastiku. Tylne drążki skrętne 22 mm o długości 522mm w miejsce 24 mm o długości 626mm. Płaskie pokrywki drążków (popielniczki).

(nr podwozia 2528668-3192506)

1961

Datowanie Garbusa roczniki 1961 300x241

Wprowadzony w sierpniu 1960. Zastąpienie strzałek migaczami we wszystkich modelach. Daszek przeciwsłoneczny i rączka dla pasażera. Nowy silnik z oddzielną stopką o mocy 34 koni (nie w Standarcie). Ssanie automatyczne. Nowa skrzynia biegów, w pełni synchronizowana (nie w Standarcie). Nowy bak – większy bagażnik. Współczesne konektorki w układzie elektrycznym. Gumowe pokrycie stopni w kolorach nadwozia. Rączka dla pasażera na desce rozdzielczej. Lusterko zewnętrzne seryjnie (w Eksporcie/DeLuxe).

(nr podwozia 3192507-4010994)

1962

Datowanie Garbusa roczniki 1962 300x173

Wprowadzony w sierpniu 1961. Nowe, większe tylne lampy – jajka. Lusterko zewnętrzne w drzwiach kierowcy. Klapa bagażnika utrzymywana w pozycji otwartej sprężynami. Punkty mocowania pasów bezpieczeństwa z tyłu. Nowa przekładnie kierownicza. Wskaźnik poziomu paliwa (nie w Standarcie). Nowa przekładnia kierownicza. Wylot ogrzewania pod tylną kanapą.

(nr podwozia 4010995-4846835)

1963

Wprowadzony w sierpniu 1962. Usunięcie loga Wolfsburga z maski. Podsufitka ze skaju.

(nr podwozia 4846836-5677118)

1964

Datowanie Garbusa roczniki 1963 64 300x244

Datowanie Garbusa roczniki 1964 300x222

Wprowadzony w sierpniu 1963. Nowy daszek tylnej tablicy rejestracyjnej, w miejsce wcześniejszego „noska”. Podobny w kształcie do późniejszego, wprowadzonego w roczniku ’68, ale mniejszy. Wprowadzenie szyberdachu zamiast faltdachu. Faltdach pozostaje w ofercie Standarta (1200) aż do 1967 roku, ale jest to opcja bardzo rzadka. W końcu jak ktoś zamawia spartański model pozbawiony nie tylko jakiegokolwiek wyposażenia, ale dziedziczący wiele archaicznych podzespołów z dawnych roczników, to raczej nie wydaje dużych pieniędzy na otwierany dach. W listopadzie 1963 wprowadzono nowe, większe migacze przednie. Przycisk klaksonu bez półksiężyca.

(nr podwozia 5677119-6502399)

1965

Datowanie Garbusa roczniki 1965 300x167

Wprowadzony w sierpniu 1964. Wprowadzenie większych szyb (przednia o 11% i lekko wypukła, drzwiowe o 6%, boczne o 17,5%, tylna o 19,5%). Cieńsze słupki i wgłębione podszybie przednie. Dłuższe wycieraczki zatrzymujące się po stronie kierowcy. Zamek tylnej klapy z przyciskiem. Nowa pompa hamulcowa i tarcze kotwiczne. Pokrętło ogrzewania zastąpione dwoma dźwigienkami. Cieńsze oparcia foteli przednich. Wiązka prowadzona przy progu, a nie pod dachem. 1200 dostaje silnik 34 konny.

(nr podwozia 115000001-115979200)

1966

Datowanie Garbusa roczniki 1966 300x190

Wprowadzony w sierpniu 1965. Pojawienie się modelu 1300 z silnikiem 1285ccm. Oznaczenie modelu (samo „1200” lub „1300”, bez „VW”)  na tylnej klapie, po raz pierwszy w Garbusie. Wcześniej modeli znaczkami nie odróżniano. Rurowisko przednie nowego typu, inny rozstaw rur, 10 w miejsce 8 listew (ale zwrotnice trochę inne niż te z lat 70tych. Różnią się łożyskiem koła i końcówką drążka kierowniczego). Felgi z dziurami i nowy, płaski kołpak. Felgi są jednak wciąż pięciośrubowe a kołpak ma inne mocowanie niż późniejsze i nie da się ich zamieniać. Nawiew na przednią szybą po środku deski rozdzielczej. Światła długie włączane przyciskiem w przełączniku kierunkowskazów, a nie w podłodze. Powrót chromowanego półksiężyca na kierownicy.

(nr podwozia 116000001-1161021298)

1967

Datowanie Garbusa roczniki 1967 300x130

Wprowadzony w sierpniu 1966. Wprowadzenie modelu 1500 z silnikiem 1493ccm. W tym modelu koła czterośrubowe z nowymi kołpakami i tarcze z przodu. W pozostałych – jak w roku poprzednim. „Pośrednia” tylna klapa, występująca tylko w tym roczniku. Szersze zawieszenie z tylu. Camber compenastor (Z-bar) w tylnym zawieszeniu. Bardziej miękkie (cieńsze – 21 zamiast 22mm) drążki skrętne.  Półosie z modelu 1300 z ’67 są specyficzne, bo są długie jak późniejsze, ale pasują do pięciośrubowych bębnów jak wcześniejsze. Cieńsze listwy ozdobne (ale z przodu wciąż długa klapa – długa cienka listwa przednia występuje tylko w tym roczniku). Klamki zewnętrzne z okrągłym guzikiem. Podobne występowały już w roczniku poprzednim, ale tutaj towarzyszą im wewnętrzne klamki nowego typu (drzwi występują tylko w tym roczniku). W USA pionowe przednie reflektory. Przełączniki wycieraczek i świateł zamienione miejscami.

(nr podwozia 117000001-117844892)

1968

Datowanie Garbusa roczniki 1968 300x247

Wprowadzony w sierpniu 1967. Nowe błotniki przednie z pionowymi reflektorami. Nowe, kwadratowe zderzaki umieszczone wyżej ( oprócz modelu 1200). Wsporniki przedniego wychodzą z błotników a nie z pasa przodu jak wcześniej. Krótsza klapa bagażnika i pokrywa silnika. Inne pasy przodu i tyłu. Nowe klamki zewnętrzne z cynglem. Wlew paliwa pod klapką z boku po prawej, a nie w bagażniku. 1300 i 1500 – instalacja 12 volt i światła tylne żelazka. 1200 wciąż 6 volt, stare zderzaki i jajeczka.. Dwuobwodowy układ hamulcowy. W 1300 i 1500 wlot powietrza na przedniej klapie, doprowadzający zimne powietrze do kabiny. 1200 nie dostaje tego nawiewu świeżego powietrza. Nowe gałki, korbki i klamki w środku. Jako opcja – deska rozdzielcza z plastikowym obiciem (w Europie praktycznie niespotykana aż do lat 70tych). Prosty drążek zmiany biegów. Wskaźnik poziomu paliwa w prędkościomierzu a nie obok (Standarty wskaźnika wciąż nie miały). Kolumna kierownicy ze strefą zgniotu. Na zamówienie skrzynia półautomatyczna z nowym zawieszeniem tylnym z dodatkowymi wahaczami skośnymi, suchymi półosiami i dwoma przegubami na każdej półosi. Koła czterośrubowe we wszystkich modelach. Nowe lusterko zewnętrzne, mocowane do drzwi a nie do zawiasu.

(nr podwozia 118000000-1181016098)

1969

Datowanie Garbusa roczniki 1969 300x300

Wprowadzony w sierpniu 1968. Klapka wlewu paliwa otwierana cięgnem od środka. Otwieranie bagażnika w schowku na desce rozdzielczej. Nawiewy powietrza na nogi pasażerów przednich przesunięte bardziej do tyłu.

(nr podwozia 119000001-11910930704)

1970

Datowanie Garbusa roczniki 1970 300x300

Wprowadzony w sierpniu 1969. Hamulce dwuobwodowe w 1200. W 1500 dwa rzędy kratek na tylnej klapie, jak wcześniej w kabrioletach.

(nr podwozia 1102000001-1103096945)

1971

Datowanie Garbusa roczniki 1971 300x262

Wprowadzony w sierpniu 1970. Dodanie do oferty modelu 1302 z nowym przodem z zawieszeniem na kolumnach McPhersona i tylnym zawieszeniem jak w modelu z półautomatyczną skrzynią biegów. Wprowadzenie silnika 1584ccm i 1300 AB (głowice z podwójnym dolotem). Półksiężycowe kratki nawiewu w słupkach C (w 1200 same przetłoczenia pod nie).

(nr podwozia 1112000001-1113143118)

1972

Datowanie Garbusa roczniki 1972 300x288

Wprowadzony w sierpniu 1971. Większa tylna szyba. 1200 przechodzi na 12 volt(choć niektóre żródła twierdzą że dopiero w roczniku ’76). 1302S (silnik 1600) otrzymuje klapę z 4 rzędami kratek. Znika logo VW z przedniej klapy (poza kabrioletem). Kierownica czteroramienna. Włącznik wycieraczek na kolumnie kierownicy. Felgi 4,5X15 ET 34.

(nr podwozia 1122000001-1122961262)

1973

Datowanie Garbusa roczniki 1973 241x300

Wprowadzony w sierpniu 1972. 1302 zastąpione przez 1303, różniące się mocno wypukłą przednią szybą, deską rozdzielczą i nowymi tylnymi błotnikami i tylnymi światłami typu stopa słonia. Klapka wlewu paliwa otwierana ręcznie od zewnątrz (charakterystyczne przetłoczenie na nadkolu). Czarny przycisk klamki bagażnika w miejsce chromowanego. Rączka dla pasażera nad drzwiami. Nowe mocowanie foteli przednich. Dźwignia ręcznego krótsza i umieszczona bardziej z tyłu. Dźwignia zmiany biegów bardziej z tyłu. Nowe poduszki skrzyni biegów.

(nr podwozia 1132000001-1133021954, W 1303 oddzielna numeracja 1332000001-113321860)

1974

Datowanie Garbusa roczniki 1974 300x127

Wprowadzony w sierpniu 1973. Wszystkie modele otrzymują tylne światła stopa słonia i odpowiednie błotniki, oraz nowszy typ zderzaków także w modelu 1200. 1303 – nowe przednie błotniki z dużym otworem na amerykańskie, teleskopowe mocowania zderzaków. W Europie, przy „normalnych” mocowaniach, otwory zaślepione odpowiednimi uszczelkami. Zamek schowka 1303 kwadratowy z dwoma przyciskami (podobny jak w Golfie) w miejsce okrągłego pokrętła.

(nr podwozia 1142000001-1142818456, 1342000001-1342798165)

1975

Datowanie Garbusa roczniki 1975 300x273

Wprowadzony w sierpniu 1974. Przednie migacze przeniesione z błotników na zderzaki (w USA zostają na błotnikach specyficzne, duże zespoły z świecącymi się na stałe pomarańczowymi światłami pozycyjnymi, wprowadzone w roczniku ‘70). Nowe przednie reflektory od Golfa z nowymi ramkami z chromowanego plastiku. W modelu 1303 nowe przednie zawieszenie: kolumny McPhersona mocowane do zwrotnicy na 2 ,a nie jak wcześniej 3 śruby. Koła o ET 41 zamiast 34 (4,5 cala). Nowa listwowa przekładnia kierownicza. Wszystkie modele otrzymują pas tylni z przetłoczeniem na wydech z katalizatorem, który był stosowany w modelach na rynek USA wyposażonych we wtrysk paliwa. Gładki daszek tablicy rejestracyjnej zastąpiony przez podobny, ale z wyżłobieniami na górnej powierzchni. W modelu podstawowym usunięto w ramach oszczędności klapkę schowka.

(nr podwozia 1152000-001, 1352000001-1352267815)

1976

Wprowadzony w sierpniu 1975. Koniec produkcji sedanów 1303. Kabriolet pozostaje. Wersja 1200L z silnikiem 1600 i tarczami z przodu.

(nr podwozia 1162000001-1162176287)

1977

Datowanie Garbusa roczniki 1977 300x122

Wprowadzony w sierpniu 1976.

(nr podwozia 1172000001-1172101292)

1978

Wprowadzony w sierpniu 1977. 19 stycznia 1978 – koniec produkcji Garbusów w wersji zamkniętej w Niemczech.

1979

Datowanie Garbusa roczniki 1979 300x166

Wprowadzony w sierpniu 1978. Styczeń 1980 Koniec produkcji 1303 kabrio w zakładach Karmanna.

 

Oczywiście nawet przy największych staraniach, nie da się uniknąć  pomyłek, zwłaszcza że źródła potrafią sobie przeczyć. Nie ufajcie do końca żadnemu podobnemu zestawieniu (z tym włącznie). Ja tematem interesuję się już dłuższy czas i ciągle dowiaduje się czegoś nowego, a nie chodzi tylko o drobiazgi. Stale też czegoś zapominam.

Powyższe zestawienie stara się odwzorować specyfikę rynku europejskiego, który choć niejednolity, to jednak różnił się od amerykańskiego, a właśnie USA dotyczy większość opracowań. Należy też pamiętać o tym, że w zamorskich fabrykach produkowano różne hybrydy. Normą jest to, że nadwozie z cienkimi słupkami było wprowadzane z opóźnieniem. W Brazylii do końca produkcji Garbusy miały grube słupki, mimo wprowadzenia stojących lamp, czterośrubowych felg (które notabene mogły być 14-sto calowe i którym długo towarzyszyło rurowisko starego typu), słoniowych łap i dwugaźnikowego silnika 1600. Śmiesznie wygląda kratka wentylacyjna po środku grubego słupka (http://www.sebeetles.com/last_series_86.htm).

Kontrowersje budzą też tak podobne do niemieckich (przynajmniej pod koniec lat 70-tych, wcześniej było różnie) Garby meksykańskie. Ich import do Europy zaczął się wraz z zakończeniem produkcji niemieckiej. Trudno je odróżnić. Na przykład do tej pory nie mam pewności czy miały z początku dużą tylną szybę (z rocznika ’72 i później) czy nie. Spotyka się w nich też  takie ciekawostki jak poduszka skrzyni biegów starego typu. A wynalazki południowoafrykańskie? Temat rzeka – zachęcam do badań.

Masz uwagi, sugestie – przedyskutuj artykuł:  http://www.garbiarnia.com/forum/viewtopic.php?t=10364

Żródła:

  • Dodatek specjalny Volkswagen nr 2 do magazynu Nitro; połowa lat 80tych; Jacky Morel, Pascal Meslet.
  • Small Wonder: The Amazing Story of the Volkswagen Beetle; Walter Henry Nelson; Bentley Publishers 1998
  • VW Tech nr 1-10