Wybrane modele felg do Garbusa
Artykuł z pierwszej strony klubu (2005–2012).
Zdjęcie nie zachowało sięFelga od SkodyDrugi powód jest poważniejszy. Garbus ma nietypowy (nietypowe) rozstaw śrub mocujących felgę. Starsze modele mają rozstaw 5x205. Są kompatybilne ze starymi VW Busami i Porsche 356. Nie są to najpopularniejsze modele samochodów na naszych drogach. Nowsze Garby mają rozstaw 4x130. Taki sam występuje jeszcze w…. starych Skodach. Tak więc nie dobierzemy nic z innego samochodu. Już łatwiej znaleźć felgę dedykowaną do Garba. Jeśli myślicie, że odpalicie allegro i wybierzecie sobie najtańsze i najfajniejsze spośród tysięcy oferowanych tam felg to raczej o tym zapomnijcie. Można oczywiście użyć adaptorów, ale efekt jest zazwyczaj tragiczny estetycznie i technicznie. Do Garba, zwłaszcza obniżanego, trudno dobrać felgi tak, żeby nie wystawały z błotników. Zdjęcie nie zachowało sięFelgi od SkodyAdaptory dodatkowo znacznie to utrudniają. Da się kupić poszerzane błotniki, ale efekt jest najczęściej jeszcze bardziej tragiczny – trudno je dobrać tak, żeby Garb nie wyglądał jak rozdeptana żaba. Dobrym wyjściem jest kupno bębnów i tarcz z rozstawem np. Gofa czy innym. Tylko że one są drogie i nie da rady łatwo założyć z powrotem kół seryjnych, np. zapasowego lub zimowego kompletu. Na koniec pozostaje kwestia Porsche 911, które miały rozstaw 5x130. Da się przerobić bębny Garbusowe używając jednej z seryjnych dziur i wiercąc pozostałe. Jest to dyskusyjne pod względem bezpieczeństwa, ale często spotykane.
Podsumowując – opłaca się poszukać zestawu nieseryjnych felg dedykowanych specjalnie do Garbusa. Trudniej takie znaleźć używane, a nowe będą zazwyczaj droższe od takich przeznaczonych do popularniejszych, współczesnych modeli samochodów, ze względu na niewielką skalę produkcji. Ale takie felgi są najczęściej dostosowane do Garbusa zarówno pod względem stylistycznym, jak i – co ważniejsze – szerokości i ET. Wydamy trochę więcej, ale na dłuższą metę jest to opłacalne. No i prostsze.
Poniżej postaram się zaprezentować najpopularniejsze wzory felg do Garbusa. Nie jest to z pewnością lista kompletna – co jakiś czas pojawia się na rynku coś nowego, w przeszłości robiono wiele wzorów obecnie zapomnianych. Wystarczy zajrzeć na strone kinky micks żeby odkryć wiele wzorów, o których się wcześniej nie słyszało.
Nie wszystkie pokazane niżej modele są dostępne od ręki (czy w ogóle) – części do Garbusa to mały rynek i niezbyt stabilny.
I jeszcze jedno – nie wszystkie dane są ścisłe. Nie mierzyłem i nie ważyłem wszystkich rodzajów felg, a czasem trudno ustalić nawet, kto tak naprawdę dany wzór produkuje.
Przytoczone poniżej dane dotyczącze poszczególnych felg nie są pewne i różnią się w zależności od źródła, w szczególności jeśli chodzi o masę i ET.
I. Felgi w rozstawie 5x205
1) BRM replika
Jeden z najpopularniejszych wzorów. Inspiracje czerpie z legendarnej felgi Speedwell z lat 60-tych. Oryginał odznaczał się bardzo niską masą, ale też delikatnością i nietrwałą powierzchnią. Zachowane egzemplarze osiągają olbrzymie ceny. Na początku lat 90-tych firma Flat 4 z Japonii wypuściła replikę odlewaną z aluminium, cięższą, ale dość wierną oryginałowi pod względem wykończenia (niezbyt gładka powierzchnia ramion) i rozmiaru (szerokość 5 cali). Trochę później swoją wersję wypuściło angielskie MWS. Wersje MWS występują w dwóch rozmiarach – 4,5 i 5,5 cala i kilku wykończeniach – czarne, białe, antracytowe, całe srebrne oraz chromowane. Od początku były też inaczej wykończone niż Flat 4 - miały gładszą powierzchnię ramion i pokryte były błyszczącym lakierem bezbarwnym (niezbyt trwałym). Późniejsze serie Flat 4 upodobniły się wykończeniem do MWS. Doszła też wersja o szerokości 6,5 cala.
BRM Flat 4:
szerokość: 5 / 6,5 cala
ET: 10 / 12
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6,5 kg (5 cali)
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4-brm/emain.html
Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 BRM5 blackZdjęcie nie zachowało sięFlat4 BRM5 grayZdjęcie nie zachowało sięFlat4 BRM5 6.5'' black
BRM MWS:
szerokość: 4,5 / 5,5 cala
ET: 13-15
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7,8 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-16-BRM.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS BRM5 silverZdjęcie nie zachowało sięMWS BRM5 white
2) EMPI 5 spoke replika
Oryginał wytwarzany był przez firmę EMPI w latach 60-tych i był trochę w cieniu BRMa. Repliki zyskały olbrzymią popularność w latach 80-tych i są jednym z najpowszechniejszych wzorów. Inspirowane felgami ówczesnych muscle carów (torque trust i podobne). Oryginał był dwuczęściowy, zachowane egzemplarze znane są ze swojej skłonności do pękania. Repliki robione są conajmniej przez American Eagle i MWS (dwie wersje), być może i przez innych. Dostępne w różnych wykończeniach, jako malowane z polerowanym rantem, gołe, polerowane, chromowane.
EMPI 5 American Eagle:
szerokość: 5,5 cala
ET: 13
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6,9 kg
http://aewheel.com/wheels_detail_specs.cfm?id=52
Zdjęcie nie zachowało sięAmerican Eagle Empi5
EMPI 5 MWS I:
szerokość: 5,5 cala
ET: 12
materiał: odlew aluminiowy
waga: 8,3 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-124-5-x-205-Pcd.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Empi5 I black Zdjęcie nie zachowało sięMWS Empi5 I white
EMPI 5 MWS II (nowsza wersja, bardziej przypomina oryginał, zwłaszcza w okolicy kapsla):
szerokość: 5,5 cala
ET: 12
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7,6 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-125-5-x-205-Pcd-MK2.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Empi5 II silverZdjęcie nie zachowało sięMWS Empi5 II anhracite
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Empi5 II white
3) 356 replika, „chromies”
Bardzo popularne w latach 60-tych, ale i później. Chromowane felgi z dziurami, wzorowane na feldze z Porsche 356. Podobna była też dziurkowana felga z typ 3, stosowana w Garbusach w latach 66-67, ale kształt otworów się różnił, no i u VW nie było chromu. Repliki przez lata produkował Mangels, ale produkcja zakończyła się jakieś 2 lata temu. Co jakiś czas pojawiają się czy to w wersji dziurkowanej, czy gładkiej, od innych producentów.
Chromies, 356 Mangels:
szerokość: 4,5 / 5,5 / 7 cali
ET: 25 / 15 lub 25 / 3
materiał: stal
waga: 7,3 kg (5,5 cala ET 15)
Zdjęcie nie zachowało sięporsche 356 chromies
4) Center Line.
Znana amerykańska firma, znana ze swoich felg do drag racingu. Produkuje również i felgi do pięciośrubowego Garbusa, w różnych wzorach (gładka tarcza, tarcza z otworami, tarcza z otworami i śruby skręcające obręcz na wierzchu). Jako że felga jest trzyczęściowa, łącząc różne połówki obręczy można uzyskać wiele kombinacji szerokości i ET. Masa zależy od konfiguracji, ale jest niewielka.
Center Line:
szerokość: 3,5 / 5 / 6 / 7 / 8 / 8,5 / 10
ET: 10 / 3 lub 22 / 16 lub 5 lub 35 / 8 lub 22 / 41 / 27 / 46 lub 16
materiał: aluminium (nie wiem czy nie również stopy magnezowe)
waga: lekkie
http://centerlinewheels.com/wheels_detail.php?mw_id=34&sw_id=672
http://centerlinewheels.com/wheels_detail.php?mw_id=34&sw_id=674
http://centerlinewheels.com/wheels_detail.php?mw_id=34&sw_id=673
Zdjęcie nie zachowało sięCenter LineZdjęcie nie zachowało sięCenter Line
Zdjęcie nie zachowało sięCenter Line
5) Sprint Star
Stalowa felga, produkowana przez firmę Lammertz. Oryginały można dostać czasem na szrotach czy zamontowanych na przypadkowych Garbach, zwłaszcza jeśli chodzi o wersję czterośrubową. Z drugiej strony, niektórzy żądają za nie zawrotnych kwot, jako „rarytas”. Widuje się nawet komplety pogiętych i zardzewiałych felg za cenę przewyższającą nowe repliki! Jest to o tyle bez sensu, że repliki są, w przeciwieństwie do pierwotnych wersji, odlewane z aluminium, a więc po prostu lepsze. Tutaj także pierwsza swój model wypuściła firma Flat 4, a jej pomysł został szybko skopiowany przez naśladującą jej kroki i oferującą tańsze produkty MWS. Ze względu na swoje praktyki firma MWS nie jest zbyt lubiana „w środowisku”. Nie przeszkadza jej to w sprzedaży.
Sprint Star 5 Flat 4:
szerokość: 5 cali
ET: 14
materiał: odlew aluminiowy
waga: brak danych
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4-sprintstar/emain.html
Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 Sprint Star 5Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 Sprint Star 5
Sprint Star 5 MWS:
szerokość: 5 cali
ET: 14
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7.6 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-132-5-x-205-Pcd.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Sprint Star 5
6) Rader/Randar (Räder)
Jak zwykle replika. Oryginał był dwuczęściowy, stalowa obręcz na aluminiowej tarczy. JGE robi też wersję w rozmiarze 7x17
Randar by Randar Wheels
szerokość: 5 cali
ET: ~20 (back sparing 3,75 cala)
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7.7 kg
Rader by JGE
szerokość: 5 cali
ET: 20
materiał: odlew aluminiowy
waga: 5.6 kg
http://www.javaglobalenterprises.com/raders.htm
Zdjęcie nie zachowało sięJGE RaderZdjęcie nie zachowało sięJGE Rader
Zdjęcie nie zachowało sięJGE RaderZdjęcie nie zachowało sięJGE Rader
Rader by Flat 4
szerokość: 5 cali
ET: 20
materiał: odlew aluminiowy
waga: 5.5 kg
http://www.flat4.co.jp/drive/rader/erader.html
Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 Rader
Rader 17’’ by JGE
szerokość: 7 cali
ET: b.d
materiał: odlew aluminiowy
waga: b.d
http://www.javaglobalenterprises.com/17rader.htm
Zdjęcie nie zachowało sięJGE Rader 17''Zdjęcie nie zachowało sięJGE Rader 17''
Radar by MWS
szerokość: 5 cali
ET: 12
materiał: odlew aluminiowy
waga: b.d
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-25-Radar.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Radar anthraciteZdjęcie nie zachowało sięMWS Radar black
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Radar chromeZdjęcie nie zachowało sięMWS Radar polished
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Radar silver
7) Erco
Felgi do drag racingu. Bardzo lekkie i bardzo delikatne. Przypominają felgi DDS z lat 70-tych. Występują w grubościach ścianek 0,125 cala i 0,190 cala. Cieńsza nie jest zalecana na ulicę.
Erco:
szerokość: od 3,25 do 13,5 cala
ET: wiele
materiał: aluminium
waga: od 4 kg
Zdjęcie nie zachowało sięERCO
8) Enkei 5 spoke
Wzór wymyślony i sprzedawany przez Flat 4. Nazwa wynika z faktu, że firma Enkei wykonuje felgi dla Flat 4. Ale dzieje się tak i w wypadku innych modeli tej firmy, np. replik BRM czy Sprint Starów.
Enkei:
szerokość: 5,5 cala
ET: 12
materiał: aluminium
waga: 7,7 kg
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4-enkei/emain.html
Zdjęcie nie zachowało sięEnkei 5
9) Enkei Dish
Inny wzór oferowany przez Flat 4
Enkei Dish:
szerokość: 5,5 cala
ET: 23
materiał: aluminium
waga: 7,9 kg
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4-enkei/emain.html
Zdjęcie nie zachowało sięEnkei Dish
10) Moon Speedmaster
Dość młody wzór wypuszczony przez znaną (bardziej w ogólnohotrodowych niż w garbusowych kręgach) firmę Mooneyes.
Speedmaster:
szerokość: 5 cala
ET: 13 lub 21
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6,6 kg
https://www.mooneyesusa.com/Store/product_info.php?cPath=188_73&products_id=1146
Zdjęcie nie zachowało sięMoon Speedmaster
11) Stalowa kopia Centerline firmy C&C
Centerline replika:
szerokość: 5 / 6 / 7 / 8 cali
ET: 26 / 26 lub 30 / 16 / 0 lub 25
materiał: stal
waga: 9,3 kg (5 cali)
12) JGE Torker
Stosunkowo nowy wzór wypuszczony na rynek przez angielską Javę
szerokość: b.d
ET: b.d
materiał: odlew aluminiowy
waga: b.d
http://www.javaglobalenterprises.com/torker.htm
Zdjęcie nie zachowało sięJGE TorkerZdjęcie nie zachowało sięJGE Torker
13) Fuchs 5x205
Wariacja na temat felgi Fuchs z Porsche 911, dostosowana do standardowego garbusowego rozstawu śrub. Obecnie nie produkowana.
5x205 Fuchs:
szerokość: 5,5 cala
ET: 17
materiał: odlew aluminiowy
waga: brak danych
II. Felgi w rozstawie 4x130
14) Poszerzane felgi stalowe
Nie jestem pewien, czy występowały seryjnie, ale zawsze się je spotykało czy jako nowe, czy używane. Odkąd Mangels zakończył produkcję, występuje duży problem z dostępnością. A szkoda, bo ta felga jest co prawda ciężka, ale jest też prostym i dyskretnym sposobem na umożliwienie zastosowania szerszych opon bez ewidentnej zmiany wyglądu samochodu.
Seryjne poszerzane by Mangels:
szerokość: 4,5 / 5,5 / 7 / 8 cali
ET: 44 / 26 lub 34 (do 1303 z nowszym typem zawieszenia, po 74 roku) / 16 / 0
materiał: stal
waga: 7,8 kg (4,5 cala, chromowana) / 8,3 kg (5,5 cala ET 26 szara)
Zdjęcie nie zachowało sięSeryjna 4 śrub
15) Krzyżaki
Oryginalna felga VW stosowana w różnych modelach specjalnych w latach 70-tych. Występowały zarówno jako 4,5 jak i 5,5 cala. Czarne kapselki do nich i nakładki na łby śrub do kompletu można obecnie kupić w garbowych sklepach.
Krzyżaki:
szerokość: 4,5 / 5,5 cala
ET: ? / 26 lub ?
materiał: stal
waga: 8,2 kg
Zdjęcie nie zachowało sięKrzyżak
16) Empi 8
Kopia felgi „Spider” oryginalnej firmy EMPI. Jeden z najpopularniejszych i kopiowanych od lat wzorów. Wytwarzane przez różnych producentów. Obecnie trochę niemodne.
Empi 8 American Eagle:
szerokość: 5,5 cala
ET: 19
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6.8 kg
http://aewheel.com/wheels_detail_specs.cfm?id=51
Zdjęcie nie zachowało sięAmerican Eagle Empi8Zdjęcie nie zachowało sięAmerican Eagle Empi8
Empi 8 MWS:
szerokość: 5,5 cala
ET: 22
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7,4 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-20-EMPI-8.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Empi8 anthraciteZdjęcie nie zachowało sięMWS Empi8 black
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Empi8 chromeZdjęcie nie zachowało sięMWS Empi8 polished
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Empi8 silverZdjęcie nie zachowało sięMWS Empi8 white
17) ATS Classic
Bardzo popularna felga do różnych youngtimerów. Występowała w wielu wersjach, przeznaczeniach i rozmiarach. Obecnie oferta jest mocno ograniczona (tylko 5,5 cala szerokości ET 25 a i to ciężko). Na takich czy podobnych felgach (w wersji magnezowej) jeździł np. fabryczny team FSO. Obecne na rynku od przełomu lat 70-tych i 80-tych. Spotykane jako srebrne lub czarne z polerowanymi rantami. Trwałe i mocne.
ATS Classic:
szerokość: 5,5 / 7 / 9 / 12 cali
ET: 25 lub 34 (pierwsza ma proste ramiona, druga – podgięte do środka) / 16 / 19 / -44
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6,8 kg (5,5 cala ET 25)
http://atsmotorsport.de/ats/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=27
Zdjęcie nie zachowało sięATS 5,5'' ET25
18) Sprint Star
Stalowa felga produkowana przez firmę Lammertz. Oryginały można dostać czasem na szrotach czy zamontowanych na przypadkowych Garbach, zwłaszcza jeśli chodzi o wersję czterośrubową. Z drugiej strony, niektórzy żądają za te felgi zawrotnych kwot traktujące je jako „rarytas”. Widuje się nawet komplety pogiętych i zardzewiałych felg za cenę przewyższającą nowe repliki! Jest to o tyle bez sensu, że repliki są, w przeciwieństwie do pierwotnych wersji, odlewane z aluminium, a więc po prostu lepsze. Tutaj także jako pierwsza swój model wypuściła firma Flat 4, a jej pomysł został szybko skopiowany przez naśladującą jej kroki i oferującą tańsze produkty MWS . Ze względu na swoje praktyki firma MWS nie jest zbyt lubiana „w środowisku”. Nie przeszkadza jej to w sprzedaży.
Sprint Star 4 Flat 4:
szerokość: 5 cali
ET: 17
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6 kg
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4-sprintstar/emain.html
Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 Sprint Star 4Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 Sprint Star 4
Sprint Star 4 MWS:
szerokość: 5 cali
ET: 17
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7.6 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-131-4-x-130-Pcd.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Sprint Star 4
19) BRM
Inspirowane legendarną felgą BRM. Oryginał nie występował w wersji czterośrubowej do Garbusa. Speedwell robił je za to do czterośrubowego Mini, tyle że miały one 10 cali średnicy. Oba te wzory połączył w jedno Takashi Komori, właściciel firmy Flat 4 i jeden z największych garbusowych kolekcjonerów na świecie. Jego wzór został oczywiście od razu zerżnięty przez MWS.
BRM Flat 4:
szerokość: 5 cali
ET: 14
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6 kg
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4-brm/emain.html
Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 BRM4 blackZdjęcie nie zachowało sięFlat4 BRM4 gray
BRM MWS:
szerokość: 4,5 / 5,5 cala
ET: 15
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6,5 / 6,2 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-111-4-x-130-Pcd.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS BRM4 anthraciteZdjęcie nie zachowało sięMWS BRM4 black
20) Center Line
Prawdopodobnie nie są już produkowane
Center Line:
szerokość: 3,5 / 5,5 / 7 / 8,5 cala
ET: 4 / 14 / -5 lub 35 / -27
materiał: aluminium/stop magnezowy
waga: 6,4 kg (7 cali)
Zdjęcie nie zachowało sięCenter Line
21) Center Line kopia
Popularna w Wielkiej Brytanii kopia powyższej.
Center Line MWS:
szerokość: 5,5 cala
ET: 14
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6,9 kg
Zdjęcie nie zachowało sięReplika Center Line
22) 914 Fuchs
Wersja słynnej felgi Fuchs przeznaczona do Porsche 914. Oryginały spotyka się od czasu do czasu. Są dość popularne w Polsce. Warto je polecić, bo jest to świetnej jakości felga z kutego aluminium – lekka i mocna. Ma też porządne ET, dzięki czemu łatwiej je zmieścić w nadkolach niż „głupie” amerykańskie wzory (ta ostania uwaga odnosi się też do ATSa). Repliki tej felgi mają w swojej ofercie American Eagle i (oczywiście) MWS. Ciekawostką jest że zdjęcie na stronie MWS wydaje się przedstawiać felgę American Eagle. Możliwe że jest to ten sam produkt.
914 Fuchs replika by American Eagle:
szerokość: 5,5 cala
ET: 35
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7,1 kg
http://aewheel.com/wheels_detail_specs.cfm?id=53
Zdjęcie nie zachowało sięAmerican Eagle 914 Fuchs replika
MWS Litre
szerokość: 5,5 cala
ET: 35 (wg producenta 17)
materiał: odlew aluminiowy
waga: 7 kg
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-23-Litre.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Litre
23) Riviera
Kolejna replika. Oryginały występowały w co najmniej dwóch różniących się szczegółami wersjach. Prawdopodobnie już niedostępna.
Riviera American Eagle:
szerokość: 5,5 cala
ET: 21
materiał: odlew aluminiowy
waga: 6,4 kg
Zdjęcie nie zachowało sięRiviera
24) Enkei Dish
Z oferty Flat 4.
Enkei Dish:
szerokość: 5,5 cala
ET: 17
materiał: aluminium
waga: 7,9 kg
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4-enkei/emain.html
Zdjęcie nie zachowało sięFlat4 Dish 4
25) JGE Geebee
Replika felgi Porsche - Mahle Gas Burner (wersji do 911, nie „babyburnersow do 914). Występuje w oryginalnym rozstawie śrub Porsche (5x130), a także garbowym 4x130 i busowym 5x112.
JGE Geebee:
szerokość: 5,5 cala
ET: 40 (wersja 5x112 – ET 20)
materiał: aluminium
waga: BD
http://www.javaglobalenterprises.com/geebee.htm
Zdjęcie nie zachowało sięJGE GeeBeeZdjęcie nie zachowało sięJGE GeeBee
Zdjęcie nie zachowało sięJGE GeeBee
26) MWS Gas
Tak jak to wcześniej było w wypadku pomysłów Flat 4, JGE Geebee został szybko skopiowany przez MWS, która produkuje własną „kopię repliki”.
http://www.midlandwheels.com/Shop/C-22-Gas.html
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Gus anthracite 4x130Zdjęcie nie zachowało sięMWS Gus polished 4x130
Zdjęcie nie zachowało sięMWS Gus black 5x112 (Ogórek)Zdjęcie nie zachowało sięMWS Gus chrome 5x130 (Porsche 911)
III. Dobór felgi
Właściwy dobór felg to nie jest tylko kwestia estetyki. Przede wszystkim jest to decyzja bardzo ważna dla charakterystyki jezdnej samochodu, a więc dla bezpieczeństwa i przyjemności czerpanej z jazdy. Wiadomo, że im koło lżejsze, tym lepiej, oczywiście o ile zachowuje odpowiednią wytrzymałość. Ale trudniejszy jest wybór odpowiedniej szerokości i odsadzenia koła. Jak mierzyć te wartości? Odsyłam do rysunku. Tutaj tylko podkreślę, że szerokość felgi nie mierzy się od po zewnętrznych krawędziach obręczy – w ten sposób uzyska się wartość sporo większą od rzeczywistej. Szerokość podawana w katalogach to odległość od punktów osadzenia opony.
Kolejnym parametrem, który obowiązkowo trzeba wziąć pod uwagę to odsadzenie felgi. Mierzy się je na dwa sposoby – jako ET (w Europie) i jako „rear spacing” (w USA).
Zdjęcie nie zachowało się
ET jest odległością pomiędzy płaszczyzną osadzenia felgi do bębna czy tarczy, a środkiem szerokości felgi (patrz rysunek powyżej). ET może by ujemne (przy felgach bardzo wysuniętych na zewnątrz), ale zazwyczaj jest dodatnie. W tym wypadku im mniejsze tym bardziej felga wystaje na zewnątrz samochodu. Przykładowo, biorąc 3 felgi o szerokości 5,5 cala i o różnych ET – 15, 25 i 34, najbardziej na zewnątrz będzie wystawała felga o ET równym 15. Takie odsadzenie ma wiele wzorów amerykańskich. Jest to chyba związane z tym, że początkowo do Garbusów zakładano felgi z muscle carów. Samochodów wtedy nie obniżano a felgi wystające na zewnątrz z błotników były uważane za cool. Taka felga bardzo utrudnia jednak obniżenie samochodu i sprawia, że konieczne jest stosowanie zwężanych rurowisk itp. tricków.
Felga o ET 25 będzie o cały centymetr mniej wysunięta na zewnątrz. Taką felgę dużo łatwiej zmieścić w nadkolu, będzie się z nią wyraźnie łatwiej kręciło kierownicą i będzie ona dużo mniej zakłócała geometrię samochodu. Takie felgi stosowane były w Vw 1303, zwłaszcza późniejszych, ponieważ felga o ET 34 może tam się nie zmieścić – ta jest z kolei za głęboko schowana w nadkole i może trzeć wewnętrzną krawędzią o sprężynę. Nie ma za to problemu z założeniem takiej (ET 34) felgi do rurowca. Co ciekawe, felga 5,5 cala ET 34 mimo że szersza, mniej wystaje na zewnątrz niż felga 4,5 cala ET 15. Łatwiej przy niej obniżyć samochód i mniej ryzykujemy tarcie o błotniki, a mimo to możemy zamontować szersze opony z oczywistymi tego konsekwencjami pozytywnymi. Korzystniejsze (większe) ET mają zazwyczaj felgi o rodowodzie niemieckim, a zwłaszcza te które wywodzą się z Porsche.
Amerykańska miara odsadzenia (rear spacing) podaje odległość od płaszczyzny osadzenia felgi na tarczy/bębnie do jej wewnętrznej krawędzi. Można ją przeliczyć na ET tylko w sposób przybliżony, jako że rear spacing odnosi się do wewnętrznej krawędzi felgi, a ET do szerokości felgi mierzonej bez rantów. Szerokości samego rantu nie znamy. Ogólny wzór przeliczania rear spacing na ET to:
ET = rear sparing – ½ * szerokość felgi – szerokość rantu
Zdjęcie nie zachowało sięPrzez szerokość rantu rozumiem szerokość krawędzi felgi wystającej poza płaszczyznę osadzenia opony (patrz rysunek). Oczywiście trzeba też przeliczyć jednostki, gdyż ET podawane jest w minimetrach, a rear spacing w calach.
Jak to działa w praktyce? Dla przykładu: Mamy zamontowaną felgę 4,5x15 ET 34. Chcemy zamontować felgę 5,5x15 ET 19. Czy ona nam się zmieści? Zewnętrzna krawędź nowej felgi „wysunie się” nam na zewnątrz o wartość = (5,5cala * 25,4mm/cal * ½ - 19mm) - (4,5cala * 25,4mm/cal * ½ - 34mm) = 27,7 mm. Tak więc musimy być przygotowani na to że nowe koło, nie licząc opony, będzie nam wystawało na zewnątrz o 2,77 cm w porównaniu do starego i musimy mieć wystarczająco duży odstęp między starym kołem a błotnikiem, jeśli nie chcemy żeby nam nowe koło spod niego sterczało.
A co z wewnętrzną krawędzią? Czy jest ryzyko że nowa felga będzie nam tarła o zacisk, sprężynę czy dolny wahacz przedni? Wewnętrzna krawędź nowej felgi będzie nam bardziej wystawała do wnętrza samochodu o (5,5cala * 25,4mm/cal * ½ + 19mm) - (4,5cala * 25,4mm/cal * ½ + 34mm) = - 2,3 mm. Tu różnica jest o wiele mniejsza, a na dodatek wartość jest ujemna, co oznacza że wewnętrzna krawędź nowej felgi będzie mniej wystawała do wewnątrz samochodu w porównaniu do pierwszej felgi, a więc będziemy mieć więcej luzu. Ze względu na różne ET cała różnica szerokości nowej felgi, 1 cal czyli 2,54 cm, znajduje się po zewnętrznej stronie. Jedno "ale" – to wyliczenie zakłada, że rant (wspomniana wyżej krawędź felgi pokazana na rysunku) jest w obu felgach taki sam. A w aluminiowych jest często o kilka mm większy niż w stalowych. Jeśli kogoś męczą te obliczenia, w podanych na końcu linkach jest bardzo wygodny kalkulator na stronie CSP, w którym wszystkie to robione jest automatycznie z graficzna ilustracją.
Ostatnią kwestią jest dobór opon. Ich wysokością nie będę się tu zajmował, chodzi raczej o szerokość. Musi być ona związana z szerokością felgi. Odpowiednie tabele można znaleźć w internecie, tutaj skupmy się na rozmiarach najczęściej występujących Garbusie – 4, 4.5 i 5.5 cala. Na felgi 4 i 4.5 calowe nie można właściwe zakładać opon szerszych niż 165. Oczywiście jest wiele osób które biorą seryjną, wąską garbową felgę i naciągają na nią popularne opony w rodzaju 185/65. Duża cześć z tych osób twierdzi nawet, że to jest całkowicie w porządku. Nie jest.
Człowiek rzadko przyznaje się, że to co zrobił jest złe, zazwyczaj tego broni. Do tego kierowca najczęściej przyzwyczaja się do niedoskonałości swojego samochodu i ich nie dostrzega. A mało kto zmienia rodzaje opon, żeby porównać jak się zachowują różne konfiguracje. Zakładając zbyt szeroką oponę na wąską felgę sprawimy, że samochód będzie bardziej pływał, z opóźnieniem reagował na ruchy kierownicą i kiepsko pokonywał zakręty – trochę tak, jakbyśmy zawsze jeździli na lekkim flaku. Tak więc jeśli chcecie mieć opony w rodzaju 185 czy 195 – poszukajcie opon o szerokości co najmniej 5,5 cala. Jeśli myślicie o oponach jeszcze szerszych – pomyślcie jeszcze raz. Nie ma za to problemu z założeniem opon w rodzaju 155 czy 145 na felgę 5,5 cala. Taka kombinacja może działać nawet lepiej niż z felgą 4,5 cala jeśli chodzi o prowadzenie. Wadą będzie to, że ranty są wtedy bardzo wystawione na kontakt z krawężnikami.
Masz pytania, uwagi, wątpliwości? Przedyskutuj artykuł na forum /forum/t/10212-wybor-felg-do-garbusa-artykul-dyskusja-rozne-opcje/
Źródła:
VW Tech nr 8 i 29, dane producentów. Zdjęcia pochodzą głównie ze stron producentów. Schematy – VW Tech
Linki:
http://www.javaglobalenterprises.com/wheels.htm
http://www.flat4.co.jp/f4original/f4_emain.html
http://www.midlandwheels.com/
http://atsmotorsport.de/ats/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=27
http://www.customspeedparts.de/content/en/technic/felgentechnik.php
http://www.kinkymicks.com/
http://aewheel.com/wheels.cfm?id=5
https://www.mooneyesusa.com
Część zdjęć z tego artykułu nie zachowała się.